Co powinno znaleźć się w aktach osobowych według wymagań z 2026 roku?
W 2026 roku akta osobowe pracownika składają się z pięciu części A, B, C, D i E, które należy prowadzić oddzielnie dla każdego zatrudnionego. Dokumentację można prowadzić w formie papierowej lub elektronicznej, pod warunkiem zapewnienia jej integralności, kompletności, poufności, dostępności i możliwości odtworzenia. W częściach A, B i C dokumenty porządkuje się chronologicznie, numeruje oraz ujmuje w wykazie dokumentów. Dokumenty powiązane tematycznie można grupować w podczęściach z odrębną numeracją. Część E obejmuje dokumenty związane z kontrolą trzeźwości oraz środków działających podobnie do alkoholu zgodnie z aktualnymi przepisami, co stanowi kluczowy element wymagań z 2026 roku. Standardowy okres przechowywania dokumentacji dla nowych stosunków pracy wynosi 10 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym stosunek pracy ustał lub wygasł. W wybranych starszych przypadkach okres może sięgnąć 50 lat zależnie od daty zatrudnienia i warunków skrócenia archiwizacji.
Co powinno znaleźć się w części A?
W części A gromadzi się wyłącznie dokumenty dotyczące ubiegania się o zatrudnienie, w tym oświadczenia i dokumenty osobowe zebrane w rekrutacji, potwierdzenia kwalifikacji, wykształcenia i doświadczenia wymaganych na stanowisku, a także skierowania na badania lekarskie oraz orzeczenia o zdolności do pracy. Prawidłowe przypisanie tych materiałów do części A jest warunkiem kompletności akt osobowych.
Co obejmuje część B?
Część B dokumentuje nawiązanie i przebieg zatrudnienia. Należy w niej umieścić umowę o pracę, potwierdzenia zapoznania z regulaminem pracy, informacją o warunkach zatrudnienia oraz przepisami dotyczącymi wynagrodzenia, a także dokumenty zmian warunków pracy lub płacy, potwierdzenia szkoleń BHP i zapoznania z oceną ryzyka zawodowego, materiały dotyczące nagród, wyróżnień i kar porządkowych, dokumenty związane z urlopami oraz korzystaniem z uprawnień rodzicielskich, a także dotyczące pracy zdalnej, jeśli odnoszą się do danego pracownika.
Co trafia do części C?
W części C przechowuje się dokumenty związane z zakończeniem zatrudnienia. Dotyczy to w szczególności wypowiedzenia lub rozwiązania umowy, wygaśnięcia stosunku pracy, wydania świadectwa pracy, rozliczenia urlopu i wszelkich rozliczeń po ustaniu stosunku pracy oraz innych czynności kończących zatrudnienie.
Co zawiera część D?
Część D gromadzi dokumenty dotyczące odpowiedzialności porządkowej. Umieszcza się tu odpis zawiadomienia o ukaraniu oraz dokumenty związane z odpowiedzialnością porządkową i innymi odpowiedzialnościami przewidzianymi w odrębnych przepisach, jeśli przewidują zatarcie kary po określonym czasie. Dokumenty dotyczące poszczególnych kar należy przechowywać w wydzielonych częściach w celu ich usunięcia po zatarciu kary.
Co obejmuje część E?
Część E przeznaczona jest dla dokumentów związanych z kontrolą trzeźwości oraz kontrolą obecności środków działających podobnie do alkoholu. Obejmuje dokumentację kontroli przeprowadzonych przez pracodawcę, wyniki badań wykonanych przez uprawnione organy, a także informacje o dacie, godzinie i wyniku każdej kontroli, jeżeli przepisy wymagają ich utrwalenia. Poszczególne kontrole należy porządkować w wyodrębnionych podczęściach dla zachowania przejrzystości.
Jak prawidłowo prowadzić i porządkować akta osobowe?
Akta osobowe zakłada się odrębnie dla każdego pracownika. Zakres gromadzonych danych należy ograniczać do informacji niezbędnych do realizacji obowiązków pracodawcy oraz przyporządkowywać je do właściwej części A, B, C, D lub E zgodnie z celem ich przetwarzania. Dokumenty tematycznie powiązane można grupować w podczęściach z odrębnymi numerami, porządkiem i wykazem dokumentów.
W częściach A, B i C dokumenty porządkuje się chronologicznie, każdy dokument otrzymuje numer oraz jest ujęty w wykazie dokumentów. Taki porządek przyspiesza weryfikację kompletności, ułatwia kontrole i ogranicza ryzyko naruszeń przepisów. W toku zatrudnienia należy systematycznie dołączać nowe dokumenty, a materiały nieaktualne lub bez podstawy prawnej usuwać zgodnie z przepisami o dokumentacji pracowniczej i ochronie danych.
W jakiej formie można prowadzić akta i jakie wymogi musi spełniać system?
Dokumentacja może mieć postać papierową lub elektroniczną. Dla postaci elektronicznej system musi zapewniać identyfikację osób dokonujących wpisów i zmian, ochronę przed nieuprawnioną modyfikacją, możliwość odtworzenia historii dokumentu, dostęp wyłącznie dla osób upoważnionych, wykonywanie kopii zapasowych oraz możliwość wydania lub eksportu dokumentacji pracownikowi i organom uprawnionym. Zmiana postaci dokumentacji pomiędzy papierową a elektroniczną wymaga prawidłowego odwzorowania treści oraz potwierdzenia zgodności z oryginałem tak aby zachować integralność i wiarygodność dokumentów.
Jak długo przechowywać akta i dokumentację pracowniczą?
Dokumentację pracowniczą dla nowych stosunków pracy przechowuje się co do zasady przez 10 lat od końca roku kalendarzowego, w którym stosunek pracy ustał lub wygasł. W niektórych przypadkach obowiązuje dłuższy okres, w tym 50 lat, zależnie od daty zatrudnienia i spełnienia warunków skrócenia archiwizacji. Po upływie okresu przechowywania dokumenty niszczy się w sposób uniemożliwiający odtworzenie danych, o ile przepisy nie przewidują dalszego przechowywania.
Czym różnią się akta osobowe od pozostałej dokumentacji pracowniczej?
Akta osobowe to wyodrębnione pięć części A, B, C, D i E. Poza nimi pracodawca prowadzi także inne zbiory, między innymi dokumentację czasu pracy, dokumentację urlopową, dokumentację wynagrodzeń, dokumenty związane z ewidencją wypadków, dokumentację pracy zdalnej, dokumentację kontroli trzeźwości oraz materiały BHP. Nie każdy dokument kadrowy trafia do akt osobowych, dlatego należy rozdzielać zbiory zgodnie z ich przeznaczeniem.
Jakich błędów unikać w 2026 roku?
- Umieszczanie dokumentu w niewłaściwej części akt osobowych lub brak wyodrębnionych podczęści dla materiałów wymagających oddzielnego prowadzenia.
- Brak chronologii, numeracji oraz wykazu dokumentów w częściach A, B i C.
- Przechowywanie kopii bez potwierdzenia zgodności z oryginałem, gdy wymagają tego przepisy o dokumentacji.
- Gromadzenie nadmiarowych danych osobowych lub materiałów bez podstawy prawnej.
- Brak kontroli dostępu i zabezpieczeń w postaci elektronicznej, w tym niewystarczające mechanizmy identyfikacji, historii zmian i kopii zapasowych.
- Mieszanie akt osobowych z dokumentacją czasu pracy, urlopów i wynagrodzeń zamiast prowadzenia odrębnych zbiorów.
- Przechowywanie dokumentów po upływie terminu lub usuwanie ich zbyt wcześnie, bez uwzględnienia zasad 10 lat oraz przypadków 50 lat.
SpeedGPS.pl to nowy portal tworzony przez zespół pasjonatów, którzy wierzą w moc praktycznych rozwiązań na co dzień. Publikujemy rzetelne artykuły, poradniki i recenzje, pomagając odnaleźć się w codziennych wyzwaniach – od podróży po organizację życia domowego i zawodowego. Inspirujemy do działania, dbając o jasność przekazu i sprawdzone informacje, by każda porada była naprawdę przydatna.